یادداشتی از محسن شرفی تهرانی
بهعنوان یک شهروندی که سالها با مفاهیم «شهرِ خوانا»، «کیفیت بصری فضای عمومی» و «سرمایه اجتماعی شهری» سروکار داشتهام، با قاطعیت اعلام میکنم که وضعیت کنونی نخالههای ساختمانی در نسیمشهر و بهویژه در ورودیها، حاشیه معابر اصلی، زمینهای بایر اطراف شهر و حتی کنار برخی از محلات مسکونی، بدترین نوع آلودگی بصری و زیستمحیطی است که یک شهر جوان و روبهرشد میتواند به خود ببیند. این تودههای خاک، آجرشکسته، میلگرد خمشده، گچ و سیمانِ ریختهشده در کنار خیابان نه تنها منظر شهری را مخدوش کردهاند، بلکه بهصورت مستقیم هویت بصری شهر را لکهدار و برند نسیمشهر را به «شهری پر از نخاله» تقلیل دادهاند؛ تصویری که دقیقاً در تضاد با شعار «نسیمشهر، شهرِ پاک و سرزنده» است.
از منظر شهرسازی نوین، آلودگی بصری یکی از قویترین عوامل کاهش حس تعلق شهروندان به محل زندگی خود و کاهش ارزش املاک است. وقتی ساکنان هر روز با منظره تپههای نخاله در ورودی شهر (بلوار امام خمینی، جاده ساوه، مسیر رباطکریم و حتی حاشیه خیابانهای داخلی مانند خیابان شهید رجایی و بلوار شهید بهشتی) مواجه میشوند، ناخودآگاه حس «بیتوجهی مدیریت شهری» در ذهنشان شکل میگیرد. این حس، سرمایه اجتماعی را نابود میکند، مشارکت شهروندی را کاهش میدهد و در نهایت شهر را به سمت «شهرِ بیهویت» سوق میدهد. از سوی دیگر، این نخالهها منشأ ریزگرد، نفوذ شیرابه به سفرههای آب زیرزمینی، تجمع حشرات موذی و حتی آتشسوزیهای خودبهخودی در فصل گرما هستند؛ تهدیداتی که سلامت عمومی شهروندان را به خطر میاندازد و هزینههای آتی درمان و پاکسازی را چندین برابر میکند.
شهرداری نسیمشهر بهعنوان تنها نهاد مسئول مدیریت پسماندهای ساختمانی (مطابق ماده ۵۵ قانون شهرداریها) موظف است بدون هرگونه مماشات و با بهرهگیری از تمام ابزارهای قانونی (جریمه سنگین پیمانکاران و مالکان متخلف، الزام به ارائه رسید تخلیه نخاله در سایت مجاز، استقرار اکیپهای سیار نظارت و جمعآوری، انعقاد قرارداد با پیمانکاران تخصصی دفع نخاله و حتی ایجاد سایت موقت مدیریت نخاله در نزدیکی شهر) این معضل را بهصورت ریشهای حل کند. تجربه شهرهای موفق اطراف تهران نشان میدهد که با یک برنامه ۶ماهه فشرده شامل اطلاعرسانی گسترده، جریمههای بازدارنده و همزمان ارائه تسهیلات تخلیه در سایت مجاز، میتوان ۹۰ درصد نخالههای پراکنده را جمعآوری کرد و چهره شهر را دگرگون نمود.
نسیمشهر در آستانه تبدیل شدن به یکی از شهرهای جذاب حاشیه تهران است، اما تا زمانی که تپههای نخاله در جایجای آن خودنمایی میکنند، هیچ کمپین تبلیغاتی و هیچ پروژه عمرانی نمیتواند برند مثبتی برای آن بسازد. از مدیران محترم شهرداری نسیمشهر انتظار دارم همین امروز برنامه عملیاتی جمعآوری و مدیریت نخالههای ساختمانی را در اولویت اول قرار دهند؛ چون پاکیزگی بصری شهر، اولین و مهمترین شاخص «مدیریت شهری موفق» است و نسیمشهر شایسته آن است که به جای «شهرِ نخاله»، به «شهرِ پاکیزه و سرزنده» شناخته شود.
یادداشت از محسن شرفی تهرانی
